Hic kimse size %100 garanti guvenli internet hizmeti sunamaz, Dolayisi ile bilgisayarinizi gelecek tehditlere karsi hazirlikli tutmalisiniz. Bilgisayarinizi yapilacak ataklar su sekilde olabilir. Virusler: Bilgisayariniza belirli amaclara yonelik istenmeyen programlarin yuklenmeye calisilmasi amaci ile bilgisayariniza sokulan bir programdir. Viruslerin bilgisayarinizi altust edenleri var iken tehlikeli olmayanlari da vardir. bilgisayarlara da yayilabilirler. Virusler dosyalara ve programlara bulasarak bunlarin icine gizlenerek cogalir, viruslu bir dosyanin ve programin yuklenmesi ve kullanilmasi ile aktif hale gelirler. Toplam bilinen 600 Bin civari virus vardir, ve her ay ortalama 100 yeni virus ortaya cikar.
Virusler
insanlardanki virusler gibi kendini kopyalayarak cogalabilirler ve diger
bilgisayarlara da yayilabilirler. Virusler dosyalara ve programlara bulasarak
bunlarin icine gizlenerek cogalir, viruslu bir dosyanin ve programin yuklenmesi ve
kullanilmasi ile aktif hale gelirler. Toplam bilinen 600 Bin civari virus vardir, ve her
ay ortalama 100 yeni virus ortaya cikar.
Spam E-mails: Internet uzerinden bedava reklam olanagi sagladigi icin bircok
kurulus tarafindan kullanilir. Peki Spam cilar email adresinizi nasil alir. En cok
kullanilan method, spamcilar uyesi oldugunuz email gruplarindan veya emailinizi
biraktiginiz diger sirketlerden email listelerini satin alinmasidir. Bugun $100
dolara 11 milyon internet kullanicisinin email adresini satin alabilirsiniz.
Ne yazikki spamlardan kurtulus yolu yoktur. Fakat emailinizin Spam sirketleri
tarafindan ele gecirilmesine engel olmak icin dikkat etmeniz gereken bazi seyler
vardir. Spam sirketleri genellikle yahoo veya google un kullandigi arama motoru
programi kullanarak interneti tarar (Crawl). Eger sizin emailiniz bir internet
sitesinde (genelde forum sitelerinde) ise onlar tarafindan eninde sonunda bulunur.
Bundan soyle kurtulabilirsiniz, mesela email adresiniz serdar@amerikadakiturk.com
ise bunun yerine internet uzerinden emailinizi yazarken ” serdar AT
amerikadakiturk DOT com ” boylelikle insanlar tarafindan anlasilabilir ve arama
motorlari tarafindan farkedilemez. Bir baska tavsiye, biri ozel digeri genel olmak
uzere iki email adresiniz olsun, akrabalariniza ve arkadaslariniza ozel emailinizi
verirken diger isler icin genel bir email adresi aliniz.
Adware: Ozellikle robots veya bots olarak bilinen bir cesit virustur. Bilgisayariniza
bulasarak ozellikle internette dolasirken surekli istenmeyen pop-up larin
cikmasina sebep olur. Internet browser ininizin ozelliklerinden faydalanarak
ortaya cikan adware ler tehlikesizdir fakat rahatsiz edicidir.
Eger bilgisayarinizin performansi azaldiysa, surekli pop-up lar cikiyorsa,
homepage’niz degisiyorsa, ve surekli search engine sonuclari cikiyorsa
karsiniza o zaman bilgisayarinizda Adware vardir demektir. Ozellikle muzik, video,
resim bulunan ve “tracking cookie” almak zorunda kaldiginiz sitelerde bulunur.
Pop-up lardan kurtulmanin en kolay yolu google toolbar yuklemektir.
Spyware: Bilgisayariniz ile yapmis oldugunuz isleri takip etmek icin veya
bilgilerinizi elde etmek icin kullanilan bir baska bot cesidi virustur. Spyware ler sizin
kimliginiz, sifreleriniz, kredi karti numaralariniz gibi size ozel bilgilerin elde
edilmesi icin kimlik hirsizlari tarafindan bilgisayariniza sokulur. Spyware kotu
niyetli kisiler tarafindan kullanildigi icin oldukca teklikelidir.
Unauthorized Access veya Hackers : Sizin isteginiz disinda bazen virusler veya
Spyware bazen de dogrudan network ile sizin bilgisayariniza ve dolayisi ile kisisel
bilgilerinize birinin ulasmaya calismasidir. Bu kisiler bilgisayarinizdaki butun
bilgilere ulasabilir hatta bilgisayara zarar verici programlari (bilgilerinizi silebilir,
programlari bozbilir, harddiske format atabilir) calistirabilirler.
Peki Ne Yapmaliyiz?
Ozellikle kisisel bilgisayarlarina yonelik birkac bilinmesi gereken onemli nokta
asagida belirtecegim. Eger sirkette internet kullaniyorsaniz onlar icin ayri prosedur
vardir. Ev bilgisayar kullanicilarinin yapmasi gerekenler
MacAfee Virus Scan veya Symanted Norton Anti-virus programini satin alip
bilgisayariniza yukleyiniz. Bunun yaninda McAfee Kisisel Firewall veya Symantec
Norton Internet Security programlarini da kullanabilirsiniz. Bu programlari
kullanirken, netshield ozelliginin acik oldugundan emin olun. Netshield
bilgisayariniza gelen her turlu bilgiyi ve paketi aninda tarar ve eger bilgisayariniza
zararli olabilecek bir paket ise durdurup size haber verir.
Hemen hemen hergun yeni ve daha tehlikeli virusler ortaya cikiyor, virus
programlari ve internet security programlari da bunlarla basa cikabilecek yazilimi
hazirlayip sizden update etmenizi bekler. Genelde otomatik update acik ise o
zaman programi her calistirdiginizda kendisi yeni bir update varmi diye arastirir ve
size haber verir, eger otomatik update iniz acik degilse sizin surekli kontrol edip virus
tanimlarini iceren database nizi update etmeniz gerekecektir.
Adare, Spyware ve Unauthorized Access durumlarindan kurtulmak icin
oncelikleyapmaniz gereken bir Firewall programi sahibi olmaktir.
Bilgisayarinizdaki herturlu aktiviteyi size ileten bu program yeni Windows
Explorer ‘in kendi icinde de vardir. Fakat internetten free bulabileceginiz Sygate
Firewall gibi cok etkili bir program ile bilgisayarinizda olup biten herturlu aktiviteyi
gozlemleyebilirsiniz.
Bunun yanindan Adware ve Spyware taramasi yapabileceginiz ve bu zararli
dosyalari silebileceginiz bir program yuklemelisiniz. McAfee veya Norton bu isi
yapan secenekleri var iken en onde gelen Adware programi free download
edebileceginiz Lavasoft un Adaware programidir,
http://www.lavasoftusa.com/software/adaware.
Microsoft hala mukemmel degildir, yabancilarin sizin bilgisayariniza girmesine
sebep olacak hatalara sahiptir. Bunun icin Microsoft zaman zaman security patch
yayinlayarak bu yollari kapamaya calismaktadir. Bilgisayarinizi ne zaman almis
olursaniz olun, Windows u yukledikten sonra Microsoft un sayfasindan Security
Patch lari bilgisayariniza yuklemeyi unutmayin.
Kullandiginiz programlara dikkat edin. Mesela bircok taninmis CAD programi
var iken hic duymadiginiz ve ucuz diye aldiginiz program size kurulmus bir tuzak
olabilir. Kendi elinizle bilgisayariniza virus bulastirmis olursunuz. Bunun yaninda
ozellikle virus, adware veya spyware temizleme programi diye yuklemis oldugunuz
program virusu ureten kisi tarafindan da yazilmis olabilir. Onun icin sadece
bilinen ve emin oldugunuz programi yukleyin. Emaillerle gelen “free adware,
spyware check”, “free software”, “free windows office”, “Autocad 50% OFF”
gibi mailleri acmadan hemen silin.
Broadband Internet : Eger Broadband internet kullaniyorsaniz, unutmayiniz ki
siz interneti kullanmiyorken bilgisayariniz bagli oldugu zaman internet durmuyor.
Birseyler geliyor birseyler gidiyor. Firewall iniz var ise bu aktivitelerden haberdar
olursunuz. Eger interneti kullanmiyorsaniz, bilgisayar kullaniyorsaniz sadece, o
zaman yapilacak en iyi sey modemin fisini cekmektir. “stand by” hali interneti
durdurmaz.
Acmamaniz Gereken Dosya Uzantilari: Dikkat etmeniz gereken en onemli dosya
tipleri, exe, com, dll, jpg, gif, ocx dir. Bu uzantiya sahip dosyalari bilgisayariniza
indirirken cok dikkatli olunuz, kaynagindan emin olmadiginiz ozellikle, exe, com,
ve dll uzantili dosyalardan uzak durunuz.
Bazi basit Text dosyalari da zararli olabilir, ozellikle reg, vbs, js, bat, cmd uzantili
dosyalar zararli bilgiler tasiyabilir. En son virus programlari sadece bu virusleri
bulup yokedebilir. Bazen bilgisayarinizin sistemi icin gerekli olan bir dosyanin icine
virus veya zararli programlar saklanabilir.
Virusler en cok emailler ile yayilir: Dikkat etmeniz gereken uzantilar, gif, bmp,
jpg, cmd, bat, js, vbs, ocx, dll. Nereden geldiginiz bilmediginiz emaillerle gelen bu
uzantiya sahip dosyalari kesinlikle acmayiniz. Yahoo email gibi buyuk email sirketleri
ekleri once belirli bir bolgede virus taramasina tabi tutar, sonra acmaniza izin verir.
Ama yine de bircok diger email sirketleri boyle bir tarama yapmadiklari icin yine de
bilmediginiz kisilerden gelen hicbir mailin uzantisini acmayiniz.
Ayrica emailinizin ozelliklerine girerek eklerin onceden gorulmesini saglayan
preview secenegini kaldiriniz.
Bazen gelen emaillerden oldukca mantikli bir yazinin ardindan sizi bir linke veya
dosyaya daha fazla ayrintili bilgi icin yonlendirirler, yine eger kimden geldigini
bilmiyorsaniz asla bu linklere veya dosyalara tiklamayiniz.
Onemli belgelerinizi haftada bir backup yapmaniz yararli olur. Ayrica
sisteminizi bastan kurmaniza yarayacak system disk inizi ve diger onemli
programlarinizi belirli biryerde saklayiniz.
Eger Bilgisayariniz Garip Davranmaya Basladiysa? Eger network iseniz
hemen bilgisayarinizin network ile iliskisini kesiniz. Virus tarama programlarini
kullanarak tarama yapiniz, ama virus sizin virus tarama programiniz daha yeni ise
program yararli olmayabilir. Dolayisi ile bu durumda CD’den programin en son
versiyonu ile tarama yapmak daha iyi olur. Bunlarin yaninda AdAware veya
anti-spyware programlari da bulup tarayarak problem dosyayi bulup
yokedebilirsiniz. Virusun bulastigi programlari tekrar yuklemeniz yararli olacaktir.
Emin olmak icin tarama programlarini defalarce kullanin.
Ozetle
Guvenilir internet yoktur dolayisi ile,
1. Email eklerinia asla acmayiniz.
2. Antivirus programi kullanin ve surekli guncelleyin
3. Firewall kullanin
4. Windows u surekli guncelleyin
5. Bilmediginiz veya az taninmis programlari yuklemeyiniz.